Lưu trữ đám mây là gì? Giải pháp lưu trữ dữ liệu thời đại số

Lưu trữ đám mây là gì đang trở thành câu hỏi được nhiều doanh nghiệp quan tâm trong bối cảnh dữ liệu ngày càng tăng nhanh. Thực tế, không ít tổ chức vẫn gặp rủi ro mất dữ liệu do sự cố phần cứng hoặc gián đoạn truy cập hệ thống. Đây chính là lý do lưu trữ đám mây dần thay thế các phương thức lưu trữ truyền thống. Cùng tìm hiểu rõ hơn cách hoạt động, lợi ích của giải pháp này qua bài viết dưới đây. 

Lưu trữ đám mây là gì?

Lưu trữ đám mây (Tiếng anh: Cloud Storage) là hình thức lưu trữ dữ liệu trên hệ thống máy chủ đặt tại các trung tâm dữ liệu của nhà cung cấp dịch vụ, thay vì lưu trên thiết bị vật lý tại doanh nghiệp. Người dùng có thể truy cập, chia sẻ và quản lý dữ liệu thông qua Internet mọi lúc, mọi nơi.

Một số ví dụ điển hình về lưu trữ đám mây có thể kể đến như Google Drive, Dropbox, OneDrive hay iCloud đối với người dùng cá nhân, cho phép lưu trữ và chia sẻ tài liệu, hình ảnh, video mọi lúc mọi nơi.

Với doanh nghiệp, các nền tảng như Amazon S3, Google Cloud Storage, VNPT Cloud Storage được sử dụng để lưu trữ dữ liệu hệ thống, website, ứng dụng và backup định kỳ. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể quản lý dữ liệu tập trung, mở rộng dung lượng linh hoạt và đảm bảo an toàn thông tin.

Lịch sử ra đời của lưu trữ đám mây

Khái niệm lưu trữ đám mây được cho là bắt nguồn từ Joseph Carl Robnett Licklider vào những năm 1960, thông qua các nghiên cứu trên ARPANET. Mục tiêu của ông là xây dựng một hệ thống cho phép con người truy cập dữ liệu và ứng dụng từ bất kỳ đâu, đặt nền móng cho điện toán đám mây ngày nay.

Đến năm 1983, CompuServe bắt đầu cung cấp cho người dùng một lượng không gian lưu trữ trực tuyến để tải và lưu trữ tệp tin. Năm 1994, AT&T (Tập đoàn viễn thông lớn tại Mỹ) ra mắt nền tảng PersonaLink, cho phép giao tiếp cá nhân và doanh nghiệp trên môi trường trực tuyến. Đặc biệt, dịch vụ này được quảng bá với khái niệm “đám mây”, đánh dấu lần đầu thuật ngữ cloud xuất hiện trong lĩnh vực lưu trữ dữ liệu trên web.

Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 2006, khi Amazon Web Services (AWS) giới thiệu dịch vụ Amazon S3. Đây được xem là cột mốc quan trọng đưa lưu trữ đám mây vào kỷ nguyên thương mại hóa, nhanh chóng được các nền tảng lớn như Dropbox, SmugMug và Pinterest sử dụng.

Từ đó đến nay, lưu trữ đám mây không ngừng phát triển, trở thành giải pháp lưu trữ dữ liệu chủ đạo cho doanh nghiệp và cá nhân trong thời đại số.

Cách hoạt động của lưu trữ đám mây

Khi bạn tải một tệp lên lưu trữ đám mây, nhà cung cấp dịch vụ sẽ tự động tạo bản sao và lưu trữ trên các máy chủ từ xa. Nhờ đó, chỉ cần có thiết bị kết nối Internet, bạn có thể đăng nhập qua trình duyệt hoặc ứng dụng để tải lên, tải xuống và quản lý dữ liệu mọi lúc, mọi nơi. 

Quy trình tải dữ liệu lên đám mây

Dưới đây là quy trình 04 bước tải dữ liệu lên dịch vụ lưu trữ đám mây áp dụng cơ chế mã hóa đầu cuối (end-to-end encryption), giúp đảm bảo dữ liệu luôn được bảo mật trong suốt quá trình truyền tải và lưu trữ:

• Xác thực người dùng: Người dùng đăng nhập bằng tài khoản, mật khẩu và mã xác thực đa yếu tố (MFA) để đảm bảo chỉ chủ sở hữu mới có quyền truy cập.
• Mã hóa dữ liệu: File được mã hóa trực tiếp trên thiết bị bằng khóa riêng do người dùng kiểm soát, nhà cung cấp không thể đọc nội dung.
• Tải dữ liệu lên máy chủ: Dữ liệu đã mã hóa được truyền qua kết nối bảo mật (SSL/TLS) lên hệ thống lưu trữ đám mây.
• Lưu trữ và sao lưu: File được lưu ở trạng thái mã hóa hoàn toàn và sao lưu trên nhiều máy chủ để tránh mất mát dữ liệu.

Quy trình truy xuất dữ liệu từ đám mây

Khi người dùng cần xem hoặc tải file từ lưu trữ đám mây, hệ thống sẽ thực hiện quy trình ngược lại. Với các dịch vụ áp dụng mã hóa đầu cuối, dữ liệu luôn được giữ ở trạng thái an toàn trong suốt quá trình truyền về thiết bị và chỉ được giải mã khi đến tay người dùng. Bao gồm các bước sau: 

• Truy xuất dữ liệu: Máy chủ xác định vị trí file đã mã hóa và chuẩn bị cho quá trình tải xuống.
• Truyền tải an toàn: Dữ liệu được gửi về thiết bị thông qua kết nối bảo mật, giúp ngăn chặn rò rỉ và tấn công mạng.
• Giải mã dữ liệu: File được giải mã trực tiếp trên thiết bị bằng khóa riêng do người dùng kiểm soát.
• Truy cập và sử dụng: Người dùng có thể mở, chỉnh sửa và sử dụng dữ liệu. Nếu có thay đổi, file sẽ được mã hóa lại và tải lên theo quy trình bảo mật ban đầu.

Phân loại lưu trữ đám mây

Tùy theo cách tổ chức và quản lý dữ liệu, lưu trữ đám mây (Cloud Storage) được chia thành nhiều loại khác nhau, mỗi loại phù hợp với từng nhu cầu sử dụng cụ thể của doanh nghiệp.

Lưu trữ dạng đối tượng (Object storage)

Object storage là mô hình lưu trữ dữ liệu phi cấu trúc với quy mô lớn như hình ảnh, video, file backup, log hệ thống. Dữ liệu được lưu trong các bucket thay vì thư mục truyền thống, giúp mở rộng dung lượng gần như không giới hạn. Nhờ hỗ trợ metadata tùy chỉnh, doanh nghiệp dễ dàng quản lý, phân loại và khai thác dữ liệu. Đây là lựa chọn tối ưu cho các ứng dụng cloud-native, Big Data, AI/ML và hệ thống lưu trữ lâu dài với chi phí thấp.

Lưu trữ dạng tệp (File storage)

File storage tổ chức dữ liệu theo cấu trúc thư mục – tệp tin quen thuộc, tương tự máy tính cá nhân. Mô hình này giúp người dùng dễ dàng tìm kiếm, chia sẻ và quản lý dữ liệu, rất phù hợp cho môi trường làm việc văn phòng, hệ thống dùng chung và cộng tác nhóm. Doanh nghiệp thường sử dụng file storage để thay thế NAS, triển khai VDI hoặc xây dựng kho tài liệu nội bộ nhờ tính ổn định và dễ sử dụng.

Lưu trữ dạng khối (Block storage)

Block storage chia dữ liệu thành các khối riêng biệt, mỗi khối có định danh độc lập, cho phép truy xuất nhanh với độ trễ thấp. Đây là giải pháp lý tưởng cho các hệ thống yêu cầu hiệu năng cao như cơ sở dữ liệu, ERP, hệ thống giao dịch và ứng dụng tài chính. Block storage mang lại hiệu suất ổn định, khả năng kiểm soát chi tiết và đáp ứng tốt các workload quan trọng của doanh nghiệp.

Lợi ích của việc lưu trữ đám mây

Lưu trữ đám mây (Cloud Storage) mang đến nhiều lợi ích vượt trội cho doanh nghiệp như sau:

Tối ưu chi phí đầu tư và vận hành

Lưu trữ đám mây giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu nhờ không phải mua sắm máy chủ, thiết bị lưu trữ hay xây dựng trung tâm dữ liệu riêng. Thay vào đó, doanh nghiệp chỉ trả phí theo mức sử dụng thực tế, giúp kiểm soát ngân sách hiệu quả và linh hoạt điều chỉnh chi tiêu theo từng giai đoạn phát triển. Đây là lợi thế lớn đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ hoặc tổ chức đang mở rộng quy mô nhanh.

Mở rộng linh hoạt theo nhu cầu

Lưu trữ đám mây cho phép doanh nghiệp dễ dàng tăng hoặc giảm dung lượng lưu trữ chỉ trong vài phút mà không cần đầu tư thêm phần cứng. Nhờ đó, hệ thống luôn sẵn sàng đáp ứng khi dữ liệu tăng đột biến, đồng thời tránh lãng phí tài nguyên khi nhu cầu giảm. Đây là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh với biến động thị trường.

Đảm bảo hiệu suất kinh doanh liên tục

Dữ liệu trên cloud được sao lưu và phân tán trên nhiều máy chủ tại các khu vực địa lý khác nhau, giúp doanh nghiệp nhanh chóng khôi phục hệ thống khi xảy ra sự cố. Cơ chế dự phòng này đảm bảo hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn, đồng thời giảm thiểu rủi ro mất mát dữ liệu quan trọng.

Khi nào nên sử dụng giải pháp lưu trữ đám mây

Dưới đây là những trường hợp phổ biến doanh nghiệp nên triển khai lưu trữ đám mây: 

• Phân tích dữ liệu lớn, xây dựng Data Lake: Doanh nghiệp có thể triển khai Data Lake trên Object Storage để lưu trữ linh hoạt nhiều loại dữ liệu, dễ mở rộng quy mô, tối ưu chi phí và nâng cao hiệu suất phân tích.
• Sao lưu và phục hồi dữ liệu (Backup & DR): Lưu trữ đám mây giúp bảo vệ dữ liệu trước sự cố, hỗ trợ sao lưu tự động, mở rộng dung lượng linh hoạt và tối ưu chi phí lưu trữ dài hạn.
• Kiểm thử và phát triển phần mềm: Cloud Storage cho phép xây dựng nhanh môi trường test, không cần đầu tư hạ tầng vật lý, giúp tiết kiệm ngân sách và rút ngắn thời gian triển khai.
• Ứng dụng AI, Machine Learning: Lưu trữ đám mây cung cấp nền tảng dữ liệu lớn và tích hợp công cụ phân tích, giúp doanh nghiệp dễ dàng triển khai AI/ML, khai thác dữ liệu chuyên sâu và nâng cao hiệu quả ra quyết định.
• Vận hành ứng dụng trên nền tảng đám mây: Phù hợp với các ứng dụng cloud-native, microservices, nơi dữ liệu cần được quản lý tập trung, dễ kết nối và chia sẻ giữa các hệ thống.
• Di chuyển dữ liệu từ on-premise lên cloud: Khi doanh nghiệp cần chuyển dữ liệu từ ổ cứng hoặc máy chủ nội bộ lên đám mây để tăng hiệu suất, khả năng truy cập và bảo mật, Cloud Storage hỗ trợ di chuyển an toàn và liên tục.
• Triển khai mô hình lưu trữ đám mây lai (Hybrid Cloud): Khi doanh nghiệp cần kết hợp hệ thống tại chỗ với cloud để tối ưu chi phí, tăng hiệu suất và giảm gánh nặng vận hành, kiến trúc hybrid cloud là lựa chọn phù hợp.

VNPT Cloud hỗ trợ nhu cầu lưu trữ đám mây thế nào?

VNPT Cloud là nền tảng điện toán đám mây toàn diện do Tập đoàn VNPT phát triển, cung cấp giải pháp lưu trữ và quản lý dữ liệu linh hoạt cho doanh nghiệp mọi quy mô. Hệ sinh thái này tích hợp các dịch vụ như lưu trữ file, block/object storage, backup, máy chủ ảo và nhiều công cụ quản trị giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành và phát triển hệ thống số.

• Cơ sở hạ tầng mạnh mẽ & tiêu chuẩn quốc tế: VNPT Cloud được triển khai trên nền tảng hạ tầng trung tâm dữ liệu đạt chuẩn Tier III với hơn 11.000 racks, đảm bảo độ ổn định và khả năng mở rộng theo nhu cầu lưu trữ.
• Phục vụ hàng nghìn doanh nghiệp tại Việt Nam: Với hơn 15 năm kinh nghiệm triển khai cloud, VNPT Cloud hiện là đối tác tin cậy của hàng nghìn tổ chức, doanh nghiệp, cơ quan chính phủ và tập đoàn lớn trong nước.
• Dung lượng lưu trữ đa dạng: Dịch vụ VNPT Cloud File Storage hỗ trợ lưu trữ từ 10 GB đến hàng nghìn TB với tốc độ đọc/ghi lên tới 500 MB/s, đáp ứng nhu cầu của các ứng dụng doanh nghiệp như website, ERP hay cơ sở dữ liệu lớn.
• Độ sẵn sàng cao: Dịch vụ đạt mức SLA 99,99 % uptime, giúp đảm bảo dữ liệu luôn sẵn sàng truy cập và an toàn cho các hệ thống quan trọng.
• Hỗ trợ linh hoạt & chuyên sâu: VNPT Cloud sở hữu đội ngũ hơn 500 kỹ sư chuyên môn cao, hỗ trợ kỹ thuật 24/7/365 và tư vấn chuyên sâu 1:1 để giúp doanh nghiệp triển khai và tối ưu hệ thống lưu trữ hiệu quả.

VNPT Cloud không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư hạ tầng vật lý và nhân sự mà còn cung cấp giải pháp lưu trữ linh hoạt, an toàn và dễ mở rộng từ dữ liệu nội bộ cho đến ứng dụng quy mô lớn trong các ngành như tài chính, y tế, giáo dục, thương mại điện tử và sản xuất.

Qua bài viết, bạn đã hiểu rõ lưu trữ đám mây là gì và vì sao đây đang trở thành giải pháp lưu trữ dữ liệu được nhiều doanh nghiệp lựa chọn. Với khả năng mở rộng linh hoạt, tối ưu chi phí, bảo mật cao, cloud storage ngày càng thay thế các mô hình lưu trữ truyền thống. Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm một phương án lưu trữ an toàn, hiệu quả và sẵn sàng cho tương lai số, lưu trữ đám mây chính là lựa chọn phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh.