Full Backup là gì? Cách hoạt động, ưu nhược điểm và khi nào nên sử dụng

Sao lưu dữ liệu là một trong những biện pháp quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động khôi phục thông tin khi xảy ra lỗi hệ thống, hỏng thiết bị, xóa nhầm dữ liệu hoặc các sự cố an ninh mạng. Trong số các phương pháp phổ biến, Full Backup thường được sử dụng để tạo một bản sao đầy đủ làm nền tảng cho quá trình bảo vệ và phục hồi dữ liệu.

Vậy Full Backup là gì cùng tìm hiểu qua bài viết này! 

Full Backup là gì?

Full Backup (sao lưu toàn bộ) là phương pháp sao lưu trong đó toàn bộ dữ liệu thuộc phạm vi đã được lựa chọn sẽ được sao chép trong một phiên backup, bất kể dữ liệu đó đã thay đổi hay chưa kể từ lần sao lưu trước.

Một điểm cần lưu ý là chữ “Full” không nhất thiết có nghĩa sao lưu mọi dữ liệu, hệ điều hành và phần mềm đang tồn tại trên một máy chủ. “Toàn bộ” ở đây được hiểu là toàn bộ dữ liệu nằm trong phạm vi mà quản trị viên hoặc chính sách backup đã xác định trước. Với một số giải pháp sao lưu hệ thống hoặc bare-metal backup, phạm vi bảo vệ có thể rộng hơn và bao gồm cả thành phần cần thiết để phục hồi máy chủ.

Full Backup cũng thường đóng vai trò là điểm khởi đầu cho các chuỗi Incremental hoặc Differential Backup. Trong mô hình này, hệ thống tạo một bản sao đầy đủ ban đầu, sau đó chỉ lưu phần dữ liệu thay đổi ở những phiên tiếp theo.

Full Backup hoạt động như thế nào?

Cách triển khai cụ thể phụ thuộc vào phần mềm, workload và hạ tầng lưu trữ, nhưng một quá trình Full Backup thông thường có thể được hiểu qua các bước sau.

Xác định dữ liệu cần sao lưu

Trước tiên, quản trị viên xác định phạm vi dữ liệu cần bảo vệ. Đó có thể là:

• File và thư mục.
• Cơ sở dữ liệu.
• Máy chủ hoặc máy ảo.
• Dữ liệu ứng dụng.
• Một volume hoặc workload cụ thể.

Việc xác định đúng phạm vi rất quan trọng bởi không phải toàn bộ dữ liệu trong hệ thống đều có cùng mức độ quan trọng hoặc yêu cầu khôi phục giống nhau.

Đọc toàn bộ dữ liệu trong phạm vi đã chọn

Khi phiên Full Backup bắt đầu, hệ thống xử lý toàn bộ tập dữ liệu được lựa chọn thay vì chỉ tìm và sao chép những dữ liệu thay đổi từ phiên trước.

Đây là khác biệt căn bản giữa Full Backup và Incremental Backup. Microsoft mô tả Full Backup trong VSS là loại backup lưu các file thuộc phạm vi backup bất kể chúng đã được đánh dấu là từng sao lưu trước đó hay chưa.

Ghi dữ liệu vào Backup Repository

Dữ liệu sau đó được đưa tới nơi lưu bản backup, có thể là thiết bị lưu trữ cục bộ, hệ thống NAS/SAN, backup repository chuyên dụng hoặc hạ tầng cloud.

Tùy công nghệ được sử dụng, dữ liệu có thể tiếp tục được xử lý bằng các kỹ thuật như nén hoặc loại bỏ dữ liệu trùng lặp nhằm tối ưu dung lượng vật lý cần lưu trữ.

Tạo Restore Point

Sau khi phiên backup hoàn tất, hệ thống có thể tạo một điểm khôi phục tương ứng với trạng thái dữ liệu tại thời điểm sao lưu.

Các giải pháp backup hiện đại thường quản lý thông tin về phiên backup, thời điểm thực hiện, dữ liệu được bảo vệ và trạng thái hoàn thành để hỗ trợ quản trị cũng như quá trình restore sau này.

Ví dụ về Full Backup

Giả sử doanh nghiệp có 1 TB dữ liệu cần bảo vệ.

• Vào Chủ nhật, hệ thống tiến hành Full Backup và tạo một bản sao đầy đủ của tập dữ liệu này.
• Trong những ngày tiếp theo, người dùng thay đổi hoặc tạo mới tổng cộng 50 GB dữ liệu.
• Nếu tiếp tục thực hiện một Full Backup mới, hệ thống không chỉ backup riêng 50 GB đã thay đổi mà sẽ xử lý lại toàn bộ tập dữ liệu nằm trong phạm vi sao lưu tại thời điểm đó.
• Ngược lại, nếu sử dụng Incremental Backup, phiên backup tiếp theo chủ yếu chỉ cần ghi nhận những dữ liệu mới hoặc đã thay đổi kể từ phiên backup trước.

Chính cơ chế này tạo ra sự đánh đổi đặc trưng của Full Backup: quá trình sao lưu có thể sử dụng nhiều thời gian, storage và băng thông hơn, nhưng quá trình khôi phục thường đơn giản hơn.

Ưu điểm của Full Backup

Full Backup sao lưu toàn bộ dữ liệu được lựa chọn trong mỗi lần thực hiện. Phương pháp này có một số ưu điểm nổi bật:

• Khôi phục đơn giản: Toàn bộ dữ liệu nằm trong một bản backup hoàn chỉnh, không cần kết hợp nhiều bản sao lưu khác nhau khi phục hồi.
• Tốc độ khôi phục nhanh: Hệ thống có thể phục hồi trực tiếp từ bản Full Backup gần nhất, phù hợp khi cần giảm thời gian gián đoạn.
• Dễ quản lý: Cấu trúc backup tương đối đơn giản, thuận tiện cho việc lưu trữ, kiểm tra và quản lý các phiên bản.
• Ít phụ thuộc vào chuỗi backup: Không phụ thuộc vào các bản Incremental hoặc Differential trước đó, nhờ đó giảm rủi ro một mắt xích bị lỗi ảnh hưởng đến quá trình phục hồi.
• Thuận tiện khi di chuyển dữ liệu: Một bản Full Backup chứa đầy đủ dữ liệu tại thời điểm sao lưu, giúp việc sao chép hoặc chuyển sang môi trường khác dễ dàng hơn.

Nhược điểm của Full Backup

Full Backup dễ phục hồi nhưng phải đánh đổi bằng lượng tài nguyên cần sử dụng trong quá trình tạo backup.

• Tốn nhiều dung lượng lưu trữ: Mỗi lần backup đều sao chép toàn bộ dữ liệu, kể cả những dữ liệu không thay đổi.
• Thời gian sao lưu lâu: Khối lượng dữ liệu cần sao chép lớn khiến quá trình backup thường mất nhiều thời gian hơn Incremental hoặc Differential Backup.
• Tiêu tốn tài nguyên hệ thống: Quá trình sao lưu có thể sử dụng nhiều CPU, Disk I/O và băng thông mạng, đặc biệt với hệ thống có dữ liệu lớn.
• Có thể ảnh hưởng workload: Nếu không lên lịch và phân bổ tài nguyên hợp lý, quá trình backup có thể làm giảm hiệu năng của ứng dụng hoặc hệ thống đang hoạt động.

So sánh Full Backup, Incremental Backup và Differential Backup

Full, Incremental và Differential đều được sử dụng để bảo vệ dữ liệu nhưng khác nhau ở lượng dữ liệu cần sao lưu và cách phục hồi.

Với Incremental Backup, chỉ những dữ liệu thay đổi kể từ Full Backup hoặc Incremental Backup gần nhất mới được sao lưu. Vì vậy lượng dữ liệu cần truyền và lưu thường nhỏ hơn. Tuy nhiên, theo mô hình Incremental truyền thống, quá trình phục hồi có thể cần bản Full Backup cùng các Incremental liên quan trong chuỗi.

Trong khi đó, Differential Backup lưu toàn bộ những thay đổi kể từ Full Backup gần nhất. Do dữ liệu thay đổi được cộng dồn sau mỗi ngày, một bản Differential thường lớn dần cho tới khi có Full Backup mới.

Không có phương pháp nào tốt nhất trong mọi trường hợp. Doanh nghiệp cần lựa chọn dựa trên lượng dữ liệu, tốc độ thay đổi, dung lượng lưu trữ, backup window và mục tiêu phục hồi.

Khi nào nên sử dụng Full Backup?

Full Backup phù hợp khi doanh nghiệp cần một bản dữ liệu đầy đủ làm nền tảng cho chiến lược sao lưu hoặc ưu tiên quá trình restore đơn giản.

• Thiết lập bản sao lưu gốc (Baseline): Là bước bắt buộc đầu tiên trước khi triển khai bất kỳ chiến lược sao lưu định kỳ nào khác (như Incremental hay Differential Backup).
• Trước khi thay đổi lớn: Thực hiện ngay trước khi nâng cấp hệ điều hành, cập nhật phần mềm quan trọng, can thiệp cơ sở dữ liệu lớn hoặc thay đổi phần cứng.
• Theo chu kỳ định kỳ (hàng tuần/hàng tháng): Chạy vào các thời điểm hệ thống ít tải (cuối tuần, ban đêm) để làm mới điểm mốc khôi phục và dọn dẹp các chuỗi sao lưu cũ.
• Hệ thống có dung lượng dữ liệu nhỏ: Khi dung lượng dữ liệu không quá lớn và băng thông/dung lượng lưu trữ cho phép sao lưu toàn bộ nhanh chóng mỗi ngày.
• Ưu tiên tốc độ khôi phục tối đa (RTO thấp): Cần đảm bảo khả năng phục hồi dữ liệu nhanh và đơn giản nhất khi gặp sự cố mà không phải ghép nối nhiều bản sao lưu phụ.
• Lưu trữ phục vụ tuân thủ pháp lý/kiểm toán: Cần đóng gói một bản chụp toàn vẹn độc lập tại một thời điểm nhất định để lưu trữ dài hạn (Cold Storage).

Có nên thực hiện Full Backup hàng ngày không?

Không nhất thiết phải Full Backup hàng ngày.

Tần suất backup phải được xác định dựa trên yêu cầu phục hồi của từng hệ thống chứ không nên áp dụng một lịch cố định cho mọi doanh nghiệp.

Full Backup hàng ngày có thể khả thi với hệ thống có lượng dữ liệu nhỏ, đủ storage và backup window. Tuy nhiên, khi dữ liệu tăng lớn, việc sao lưu toàn bộ mỗi ngày có thể tiêu tốn đáng kể thời gian, băng thông và dung lượng lưu trữ. Vì vậy, nhiều chiến lược backup kết hợp Full Backup định kỳ với Incremental hoặc Differential Backup giữa các phiên Full.

Ví dụ doanh nghiệp có thể xây dựng:

Chủ nhật: Full Backup
Thứ hai: Incremental Backup
Thứ ba: Incremental Backup
Thứ tư: Incremental Backup
...
Chủ nhật tiếp theo: Full Backup

Đây chỉ là ví dụ minh họa, không phải lịch backup tiêu chuẩn áp dụng cho mọi hệ thống.

Một hệ thống cần điểm phục hồi rất gần thời điểm xảy ra sự cố có thể phải backup thường xuyên hơn nhiều. Ngược lại, dữ liệu ít thay đổi có thể sử dụng chu kỳ khác.

Full Backup và Cloud Backup có gì khác nhau?

• Full Backup (Sao lưu toàn bộ): Là phương pháp sao lưu toàn bộ tất cả tệp tin, thư mục, hệ điều hành hoặc cơ sở dữ liệu có trong hệ thống vào một bản duy nhất tại một thời điểm.
• Cloud Backup (Sao lưu đám mây): Là mô hình dịch vụ lưu trữ dữ liệu sao lưu trên hạ tầng điện toán đám mây của nhà cung cấp thứ ba, cho phép quản lý và truy xuất qua Internet thay vì lưu trên thiết bị phần cứng tại chỗ (On-premise).

Cách xây dựng chiến lược Full Backup hiệu quả

Một chiến lược backup tốt không bắt đầu bằng câu hỏi “nên Full Backup bao nhiêu lần?”, mà nên bắt đầu từ dữ liệu nào cần bảo vệ và doanh nghiệp cần phục hồi chúng nhanh đến mức nào.

Xác định dữ liệu cần bảo vệ

Doanh nghiệp nên phân loại dữ liệu dựa trên mức độ quan trọng. Database giao dịch, dữ liệu khách hàng hoặc hệ thống nghiệp vụ quan trọng thường có yêu cầu bảo vệ khác với file lưu trữ ít được sử dụng.

Việc phân loại này giúp tránh backup mọi dữ liệu với cùng một tần suất và retention policy, từ đó sử dụng tài nguyên hợp lý hơn.

Xác định RPO và RTO

Hai chỉ số cần đặc biệt quan tâm khi thiết kế backup và recovery là RPO (Recovery Point Objective) và RTO (Recovery Time Objective).

RPO thể hiện mức mất dữ liệu theo thời gian mà doanh nghiệp có thể chấp nhận. Chẳng hạn, nếu RPO là một giờ, chiến lược bảo vệ phải hướng tới khả năng đưa dữ liệu về trạng thái không cách thời điểm sự cố quá một giờ.

RTO là khoảng thời gian mục tiêu để khôi phục dịch vụ sau khi xảy ra gián đoạn.

Các mục tiêu này cần được xác định theo yêu cầu nghiệp vụ trước khi quyết định tần suất và phương pháp backup.

Kết hợp Full Backup với Incremental hoặc Differential

Đối với hệ thống lớn, chỉ thực hiện Full Backup có thể gây lãng phí storage và kéo dài backup window.

Một phương án phổ biến là:

Full Backup định kỳ + Incremental Backup thường xuyên

Full Backup cung cấp baseline, trong khi Incremental chỉ ghi nhận những thay đổi mới để giảm lượng dữ liệu cần sao lưu trong từng phiên. Tùy yêu cầu restore, Differential Backup cũng có thể được sử dụng thay cho Incremental.

Lựa chọn vị trí lưu Backup phù hợp

Bản backup không nên được coi là an toàn chỉ vì quá trình sao lưu đã hoàn tất.

Doanh nghiệp cần cân nhắc vị trí lưu trữ, khả năng truy cập, quyền quản trị và nguy cơ một sự cố có thể đồng thời ảnh hưởng cả dữ liệu production lẫn backup.

Backup có thể được lưu trên hệ thống tại chỗ, địa điểm khác hoặc nền tảng cloud tùy yêu cầu bảo vệ và kiến trúc hệ thống.

Thiết lập chính sách lưu giữ

Không phải mọi Full Backup đều cần được giữ vĩnh viễn.

Doanh nghiệp nên thiết lập retention policy dựa trên nhu cầu khôi phục, quy định lưu trữ dữ liệu và khả năng storage. Các restore point hết thời hạn có thể được xử lý theo chính sách để tránh dung lượng backup tăng không kiểm soát.

Kiểm tra khả năng Restore định kỳ

Một trong những sai lầm nguy hiểm là chỉ kiểm tra trạng thái “backup thành công” mà không xác minh khả năng phục hồi.

Chiến lược backup cần đi cùng quy trình kiểm tra restore để đảm bảo dữ liệu thực sự có thể sử dụng khi xảy ra sự cố. Việc lập chiến lược backup cũng cần bao gồm cách theo dõi các tác vụ backup và recovery thay vì chỉ định nghĩa tần suất sao lưu.

Câu hỏi thường gặp về Full Backup

Full Backup có cần thực hiện hàng ngày không?

Không. Tần suất Full Backup phụ thuộc lượng dữ liệu, tốc độ thay đổi, backup window, storage và mục tiêu RPO/RTO. Với hệ thống lớn, Full Backup định kỳ kết hợp Incremental Backup thường hợp lý hơn việc tạo Full Backup liên tục.

Full Backup mất bao lâu?

Không có một khoảng thời gian cố định. Thời gian thực hiện phụ thuộc vào dung lượng dữ liệu, tốc độ đọc nguồn, hiệu suất backup repository, băng thông mạng, mức tải hệ thống và công nghệ của giải pháp backup.

Full Backup có thể khôi phục riêng một file không?

Khả năng phục hồi ở cấp độ file phụ thuộc vào loại workload, định dạng bản backup và tính năng của phần mềm backup. Một số giải pháp cho phép chọn riêng file hoặc thư mục từ restore point thay vì phải phục hồi toàn bộ tập dữ liệu.

Full Backup và Snapshot có giống nhau không?

Không hoàn toàn. Backup tạo bản sao dữ liệu phục vụ mục tiêu bảo vệ và phục hồi, trong khi snapshot thường ghi lại trạng thái của một volume, máy ảo hoặc hệ thống tại một thời điểm và có cơ chế phụ thuộc vào nền tảng lưu trữ cụ thể.

Do đặc điểm và mức độ độc lập khác nhau giữa các công nghệ snapshot, doanh nghiệp không nên mặc định mọi snapshot đều có thể thay thế cho một chiến lược backup hoàn chỉnh.

Full Backup có chống được ransomware không?

Full Backup tự nó không phải cơ chế chống ransomware.

Một bản Full Backup có thể giúp phục hồi dữ liệu nếu bản backup vẫn nguyên vẹn sau cuộc tấn công. Tuy nhiên, nếu kẻ tấn công có thể truy cập và xóa hoặc mã hóa backup repository, việc có Full Backup cũng không đảm bảo khả năng phục hồi.

Vì vậy, chiến lược bảo vệ trước ransomware cần xem xét thêm các biện pháp như phân tách quyền truy cập, lưu bản sao tại vị trí khác, immutable backup và kiểm thử khả năng recovery. AWS cũng khuyến nghị chiến lược backup cần bao gồm các biện pháp hỗ trợ bảo vệ và khôi phục tài nguyên trước ransomware.

Nên giữ bao nhiêu bản Full Backup?

Không có con số áp dụng cho mọi doanh nghiệp. Số lượng bản backup cần lưu phụ thuộc retention policy, RPO/RTO, yêu cầu pháp lý, mức độ quan trọng của dữ liệu và ngân sách lưu trữ.

Điều quan trọng là doanh nghiệp phải giữ đủ restore point để đáp ứng những tình huống cần phục hồi đã được xác định trong chiến lược bảo vệ dữ liệu.

Kết luận

Full Backup là phương pháp sao lưu toàn bộ dữ liệu nằm trong phạm vi được lựa chọn tại mỗi phiên backup. Ưu điểm của phương pháp này là dữ liệu của restore point được tập hợp đầy đủ, giúp quá trình quản lý và phục hồi đơn giản hơn. Đổi lại, Full Backup thường yêu cầu nhiều thời gian, băng thông và dung lượng lưu trữ hơn so với các phương pháp chỉ sao lưu dữ liệu thay đổi.

Trong thực tế, doanh nghiệp không nhất thiết phải thực hiện Full Backup mỗi ngày. Việc kết hợp Full Backup với Incremental hoặc Differential Backup, cùng chính sách retention, RPO/RTO và kiểm thử restore phù hợp sẽ giúp cân bằng giữa khả năng phục hồi và tài nguyên cần sử dụng.

Đối với doanh nghiệp muốn tự động hóa quá trình bảo vệ dữ liệu trên nền tảng đám mây, VNPT Cloud Backup cung cấp khả năng sao lưu theo lịch và hỗ trợ các hình thức sao lưu toàn phần hoặc tăng dần, giúp doanh nghiệp xây dựng chính sách backup phù hợp với từng nhu cầu dữ liệu.

Tìm hiểu thêm về VNPT Cloud Backup để lựa chọn phương án sao lưu và phục hồi phù hợp với hệ thống doanh nghiệp.