Sao lưu và đồng bộ dữ liệu khác nhau như thế nào?

Đồng bộ (Sync) và Sao lưu (Backup) đều tạo ra dữ liệu ở nhiều nơi, khiến chúng rất dễ bị đánh đồng. Tuy nhiên, nếu đồng bộ sinh ra để tối ưu sự tiện lợi khi làm việc đa thiết bị, thì sao lưu được thiết kế để cứu mạng hệ thống lúc xảy ra sự cố. Hiểu đúng chức năng của từng giải pháp là nguyên tắc đầu tiên để không mất trắng dữ liệu. 

Sao lưu dữ liệu là gì?

Sao lưu dữ liệu (Data Backup) là quá trình tạo một hoặc nhiều bản sao của dữ liệu và lưu chúng tại vị trí khác với dữ liệu đang được sử dụng. Mục tiêu chính là đảm bảo tổ chức có thể phục hồi dữ liệu khi xảy ra sự cố.

Một hệ thống backup thường hướng tới các mục tiêu:

• Tạo bản sao độc lập với dữ liệu đang hoạt động.
• Cho phép phục hồi dữ liệu sau khi bị xóa hoặc hỏng.
• Lưu nhiều phiên bản dữ liệu theo từng thời điểm.
• Giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra lỗi phần cứng hoặc phần mềm.
• Hỗ trợ phục hồi sau ransomware hoặc các sự cố an ninh mạng.
• Đáp ứng yêu cầu lưu giữ dữ liệu của doanh nghiệp.

Điểm quan trọng nhất là backup được thiết kế cho việc khôi phục dữ liệu.

Phân loại sao lưu dữ liệu

Có ba loại sao lưu chính:

1. Full Backup: Sao lưu toàn bộ các tệp và thư mục đã được lựa chọn.

2. Incremental Backup: Chỉ sao lưu những tệp đã thay đổi kể từ lần sao lưu gần nhất, ngay khi các thay đổi mới được tạo ra. Ví dụ, khi làm việc trên một dự án trong suốt tuần, Incremental Backup sẽ ghi lại các thay đổi mới mỗi khi dữ liệu được cập nhật.

3. Differential Backup: Sao lưu tất cả các tệp đã thay đổi kể từ lần Full Backup gần nhất, nhưng chỉ khi lần sao lưu Differential tiếp theo được thực hiện.

Ví dụ, nếu bạn thực hiện Full Backup vào thứ Hai và tiếp tục chỉnh sửa tệp trong tuần, khi đến thời điểm chạy Differential Backup tiếp theo, hệ thống sẽ sao lưu toàn bộ những thay đổi phát sinh kể từ lần Full Backup gần nhất. Cơ chế này không sao lưu thay đổi theo thời gian thực.

Đồng bộ dữ liệu là gì?

Đồng bộ dữ liệu (Data Synchronization hay Data Sync) là quá trình duy trì cùng một phiên bản dữ liệu giữa hai hoặc nhiều thiết bị, ứng dụng hoặc vị trí lưu trữ.

Khi dữ liệu ở một bên thay đổi, hệ thống sẽ cập nhật thay đổi đó sang bên còn lại. Mục tiêu chính của đồng bộ dữ liệu vì vậy không phải là tạo một bản sao để phục hồi sau thảm họa, mà là:

• Giữ dữ liệu nhất quán giữa nhiều thiết bị.
• Cho phép truy cập file ở nhiều vị trí.
• Hỗ trợ người dùng làm việc trên nhiều thiết bị.
• Cập nhật nhanh những thay đổi mới nhất.
• Thuận tiện cho chia sẻ và cộng tác dữ liệu.

Phân loại đồng bộ dữ liệu

Có hai loại đồng bộ dữ liệu chính:

1. Two-way Sync: Dữ liệu được đồng bộ hai chiều giữa hai hoặc nhiều ứng dụng hoặc thiết bị được kết nối với nhau, thường thông qua dịch vụ đám mây. Ví dụ, khi bạn chụp một bức ảnh trên điện thoại, ảnh đó sẽ xuất hiện trên máy tính. Nếu bạn chỉnh sửa ảnh trên máy tính, phiên bản trên điện thoại cũng sẽ được cập nhật theo.

2. One-way Sync: Dữ liệu chỉ được đồng bộ theo một chiều, thường trong một công cụ hoặc đến một vị trí cụ thể. Cơ chế này đôi khi còn được gọi là Data Push. 

Phân biệt sao lưu và đồng bộ dữ liệu

Điểm dễ gây nhầm lẫn là cả backup và sync đều có thể khiến một file tồn tại ở nhiều nơi.

Tuy nhiên, backup giữ bản sao để khôi phục, còn sync giữ các vị trí luôn đồng nhất với nhau.

Khi nào nên sử dụng đồng bộ dữ liệu?

Data Sync phù hợp khi doanh nghiệp ưu tiên khả năng truy cập và cộng tác dữ liệu.

Một số trường hợp phổ biến gồm:

• Làm việc trên nhiều thiết bị: Người dùng có thể chỉnh sửa tài liệu trên máy tính văn phòng rồi tiếp tục làm việc trên laptop mà không cần sao chép file thủ công.
• Chia sẻ tài liệu giữa các nhóm: Các nhóm có thể làm việc trên cùng một tập dữ liệu và nhanh chóng nhận được phiên bản mới.
• Làm việc từ xa: Nhân viên có thể truy cập dữ liệu từ nhiều địa điểm mà không phải phụ thuộc vào một thiết bị vật lý duy nhất.
• Đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống: Doanh nghiệp cũng có thể triển khai Data Sync để duy trì dữ liệu nhất quán giữa ứng dụng, Database hoặc môi trường hạ tầng khác nhau.

Khi nào doanh nghiệp cần sao lưu dữ liệu?

Với dữ liệu quan trọng, backup nên được xem là một thành phần cơ bản của hệ thống bảo vệ dữ liệu.

Doanh nghiệp đặc biệt cần backup khi:

• Vận hành Database quan trọng.
• Lưu trữ dữ liệu khách hàng.
• Vận hành website hoặc ứng dụng kinh doanh.
• Lưu dữ liệu kế toán và tài chính.
• Có yêu cầu lưu trữ dữ liệu dài hạn.
• Cần phục hồi sau lỗi hệ thống.
• Muốn giảm rủi ro từ ransomware.
• Vận hành Virtual Machine hoặc Cloud Server.
• Có yêu cầu RPO và RTO cụ thể.

Sao lưu dữ liệu trên Cloud mang lại lợi ích gì?

Thay vì tự xây dựng toàn bộ hạ tầng lưu trữ backup tại chỗ, doanh nghiệp có thể sử dụng hạ tầng Cloud để mở rộng khả năng bảo vệ dữ liệu.

Với mô hình Cloud Backup, doanh nghiệp có thể:

• Mở rộng dung lượng khi lượng dữ liệu tăng.
• Tách bản backup khỏi hạ tầng production.
• Tự động hóa lịch backup.
• Quản lý chính sách lưu giữ dữ liệu.
• Duy trì nhiều restore point.
• Giảm phụ thuộc vào thiết bị backup vật lý.
• Hỗ trợ xây dựng kế hoạch Backup & Disaster Recovery.

Đặc biệt với doanh nghiệp vận hành Database và nhiều workload quan trọng, việc kết hợp hạ tầng Cloud với chiến lược backup phù hợp giúp giảm nguy cơ gián đoạn khi xảy ra sự cố.

Một số câu hỏi thường gặp về sao lưu và đồng bộ dữ liệu

Đồng bộ dữ liệu có phải là sao lưu không?

Không hoàn toàn. Đồng bộ tập trung vào việc duy trì cùng một dữ liệu giữa nhiều vị trí, còn backup tạo các bản sao phục vụ khôi phục. Khi một file bị thay đổi hoặc xóa, thao tác đó có thể tiếp tục được truyền sang các vị trí đang đồng bộ.

Lưu file trên Cloud có được coi là backup không?

Tùy thuộc vào dịch vụ.

Nếu dịch vụ chỉ lưu và đồng bộ file, nó không nhất thiết cung cấp đầy đủ chức năng của một giải pháp backup. Doanh nghiệp cần kiểm tra các tính năng như Version History, retention, restore point, khả năng phục hồi và chính sách bảo vệ dữ liệu.

Backup có tự động đồng bộ dữ liệu không?

Không nhất thiết. Backup thường sao chép dữ liệu vào những thời điểm được xác định trước hoặc theo chính sách backup. Bản sao không cần luôn giống dữ liệu production tại từng thời điểm.

Doanh nghiệp có cần cả backup và sync không?

Nếu vừa cần cộng tác dữ liệu vừa cần khả năng phục hồi sau sự cố, doanh nghiệp nên sử dụng cả hai. Sync phục vụ truy cập và làm việc hằng ngày, trong khi backup đóng vai trò lớp bảo vệ khi dữ liệu bị mất hoặc hỏng.

Kết luận

Điểm khác biệt quan trọng nhất giữa sao lưu và đồng bộ dữ liệu nằm ở mục đích sử dụng. Đồng bộ giúp dữ liệu ở nhiều thiết bị và vị trí luôn nhất quán, trong khi sao lưu tạo ra các bản sao nhằm phục hồi dữ liệu khi xảy ra mất mát, hư hỏng hoặc thay đổi ngoài ý muốn.