04 Mô hình điện toán đám mây từ dịch vụ đến triển khai phổ biến

Trong lĩnh vực công nghệ, điện toán đám mây thường được phân loại dựa trên phương thức triển khai hạ tầng hoặc loại hình dịch vụ. Việc hiểu rõ các mô hình này không chỉ mang tính lý thuyết, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến bài toán chi phí, bảo mật, khả năng mở rộng và cách vận hành hệ thống về lâu dài. Trong bài viết này, VNPT Cloud sẽ làm rõ khái niệm mô hình điện toán đám mây là gì và các loại mô hình dịch vụ điện toán đám mây phổ biến để doanh nghiệp có cái nhìn khách quan trước khi lựa chọn và triển khai. 

Mô hình điện toán đám mây là gì

Mô hình điện toán đám mây là các cách khác nhau mà tài nguyên đám mây được tổ chức, triển khai và phân phối đến doanh nghiệp. Mỗi mô hình sẽ có cách tổ chức hạ tầng, phạm vi chia sẻ tài nguyên và cấp độ dịch vụ khác nhau, từ đó dẫn đến sự khác biệt về chi phí, bảo mật, mức độ kiểm soát và cách vận hành.

Phân loại mô hình điện toán đám mây: Triển khai và Dịch vụ

Trong thực tế, khái niệm các mô hình điện toán đám mây thường được dùng khá lẫn lộn. Để hiểu đúng và thiết kế kiến trúc đám mây bài bản, doanh nghiệp cần phân biệt hai nhóm khái niệm:

• Mô hình triển khai (Deployment Models): Được định nghĩa dựa trên quyền sở hữu và vị trí vật lý của cơ sở hạ tầng. Mô hình này giải quyết vấn đề cốt lõi: "Ai sở hữu hạ tầng và nó được đặt tại đâu?". Lựa chọn mô hình triển khai sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược chi phí, cấp độ bảo mật và quyền kiểm soát dữ liệu của tổ chức. Bốn loại hình tiêu biểu bao gồm: Public Cloud, Private Cloud, Hybrid Cloud và Community Cloud.
   
• Mô hình dịch vụ (Service models): Tập trung vào tầng dịch vụ và phạm vi quản lý mà nhà cung cấp đám mây cung cấp cho doanh nghiệp. Khía cạnh này xác định phạm vi sử dụng: "Doanh nghiệp muốn thuê tài nguyên ở mức độ nào: chỉ hạ tầng thô, nền tảng phát triển hay giải pháp phần mềm trọn gói?". Ba mô hình dịch vụ nền tảng là: IaaS (Hạ tầng như một dịch vụ), PaaS (Nền tảng như một dịch vụ) và SaaS (Phần mềm như một dịch vụ).

Trên thực tế, doanh nghiệp thường sử dụng kết hợp: ví dụ Public Cloud + IaaS, hoặc Hybrid Cloud + PaaS/SaaS.

04 mô hình triển khai điện toán đám mây

Đám mây công cộng (Public Cloud)

Mô hình đám mây công cộng là một trong những loại hình phổ biến nhất, đặc biệt là với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong mô hình triển khai này, các tài nguyên như máy chủ, lưu trữ và ứng dụng được cung cấp bởi nhà cung cấp dịch vụ đám mây qua internet và chia sẻ giữa nhiều khách hàng khác nhau. Nhà cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm duy trì và quản lý cơ sở hạ tầng, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí đầu tư vào phần cứng.

Ưu điểm của Public Cloud là khả năng mở rộng dễ dàng. Doanh nghiệp có thể nhanh chóng tăng hoặc giảm dung lượng và tài nguyên theo nhu cầu mà không phải đầu tư thêm cơ sở hạ tầng. Điều này giúp các doanh nghiệp có sự linh hoạt cao trong quản lý chi phí và tối ưu hóa quy trình vận hành.

Ngoài ra, chi phí đầu tư thấp là một lợi thế quan trọng. Doanh nghiệp chỉ cần thanh toán dựa trên lượng tài nguyên thực tế sử dụng. Với mô hình "pay-as-you-go", doanh nghiệp không cần phải đầu tư lớn vào hạ tầng ban đầu.

Tuy nhiên, mô hình này cũng có nhược điểm về mặt bảo mật và quyền kiểm soát. Vì tài nguyên được chia sẻ với nhiều khách hàng khác nhau, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro bảo mật và không có quyền kiểm soát trực tiếp lên hệ thống phần cứng và dữ liệu.

Đám mây riêng (Private Cloud)

Private Cloud là giải pháp điện toán đám mây dành riêng cho một tổ chức cụ thể, không chia sẻ tài nguyên với các tổ chức khác. Điều này mang lại cho doanh nghiệp quyền kiểm soát tối đa về quản lý dữ liệu, bảo mật và tuân thủ các quy định pháp lý.

Ưu điểm chính của mô hình này là khả năng bảo mật cao. Dữ liệu và ứng dụng được lưu trữ trên hệ thống nội bộ của doanh nghiệp, giúp hạn chế các rủi ro liên quan đến bảo mật. Mô hình này đặc biệt phù hợp với những tổ chức có nhu cầu bảo mật cao như ngân hàng, cơ quan chính phủ và các doanh nghiệp trong lĩnh vực y tế.

Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của Private Cloud là chi phí đầu tư và vận hành cao. Doanh nghiệp cần phải tự duy trì và nâng cấp hạ tầng, điều này có thể tốn kém về tài chính và nguồn lực nhân sự.

Đối với các doanh nghiệp muốn tận dụng lợi thế của Private Cloud, VNPT Cloud là một lựa chọn mạnh mẽ, cung cấp giải pháp điện toán đám mây riêng biệt với khả năng bảo mật cao và kiểm soát chặt chẽ. VNPT Cloud đảm bảo các doanh nghiệp có thể quản lý dữ liệu nội bộ một cách an toàn, đồng thời duy trì sự linh hoạt trong vận hành.

Đám mây lai (Hybrid Cloud)

Hybrid Cloud là mô hình kết hợp giữa đám mây công cộng và đám mây riêng, cho phép doanh nghiệp tận dụng ưu điểm của cả hai mô hình này. Doanh nghiệp có thể sử dụng Public Cloud cho các tác vụ không yêu cầu bảo mật cao, đồng thời lưu trữ các dữ liệu quan trọng trên Private Cloud.

Ưu điểm lớn nhất của Hybrid Cloud là khả năng kết hợp giữa bảo mật cao và tính linh hoạt. Doanh nghiệp có thể phân bổ tài nguyên một cách hiệu quả, sử dụng Private Cloud cho các dữ liệu nhạy cảm và Public Cloud cho các tác vụ ít yêu cầu bảo mật hơn.

Nhược điểm của mô hình này là việc quản lý phức tạp hơn do phải duy trì và quản lý cả hai hệ thống. Điều này đòi hỏi kỹ năng kỹ thuật cao và đầu tư nhiều hơn vào việc quản lý hệ thống.

Đám mây công cộng (Community Cloud)

Community Cloud là mô hình mà các doanh nghiệp hoặc tổ chức có chung yêu cầu sử dụng chung một hệ thống đám mây. Điều này thường thấy ở các tổ chức chính phủ, các trường đại học, hoặc các tổ chức có cùng lĩnh vực hoạt động. Mô hình này giúp họ dễ dàng chia sẻ tài nguyên và dữ liệu mà vẫn đảm bảo tính bảo mật và quyền riêng tư.

Ưu điểm của mô hình này là tính cộng tác và khả năng chia sẻ tài nguyên hiệu quả. Các doanh nghiệp hoặc tổ chức có thể hợp tác với nhau, chia sẻ hạ tầng và dữ liệu, từ đó giảm chi phí.

Tuy nhiên, nhược điểm của Community Cloud là việc quản lý tài nguyên phức tạp và chi phí triển khai ban đầu có thể khá cao. Các tổ chức tham gia vào Community Cloud cần có sự hợp tác chặt chẽ để quản lý hiệu quả tài nguyên chia sẻ.

03 mô hình dịch vụ điện toán đám mây

Ở góc độ kiến trúc và vận hành, điện toán đám mây chia thành 03 mô hình dịch vụ gồm IaaS, PaaS và SaaS, tương ứng với các mức độ quản lý và kiểm soát khác nhau mà doanh nghiệp có thể lựa chọn: 

Cơ sở hạ tầng dưới dạng dịch vụ (IaaS)

Infrastructure as a service (IaaS) cho phép doanh nghiệp thuê tài nguyên hạ tầng (máy chủ ảo, lưu trữ, mạng) từ nhà cung cấp đám mây thay vì tự đầu tư trung tâm dữ liệu on-premises. Tài nguyên được cấp phát qua API hoặc giao diện web chỉ bằng một cú nhập chuột. Hệ thống có thể tăng hoặc giảm tài nguyên linh hoạt theo nhu cầu, dựa trên lưu lượng truy cập tăng đột biến.

Ví dụ: Một công ty phần mềm cần môi trường kiểm thử hiệu năng cho phiên bản mới. Thay vì mua thêm hàng loạt máy chủ (server) chỉ để test rồi bỏ không, họ thuê nhanh cụm máy chủ ảo IaaS trên VNPT Cloud, chạy xong các bài test rồi tắt tài nguyên. Nhờ đó, họ vẫn có đủ sức mạnh hạ tầng để kiểm thử, nhưng chỉ trả tiền cho đúng thời gian sử dụng.

Nền tảng dưới dạng dịch vụ (PaaS)

PaaS là mô hình dịch vụ đám mây cung cấp nền tảng phát triển và triển khai ứng dụng hoàn chỉnh, trong đó nhà cung cấp chịu trách nhiệm vận hành hạ tầng phần cứng, hệ điều hành và các phần mềm nền tảng liên quan.

Thay vì phải tự thiết lập và quản lý server, lưu trữ, hệ điều hành hay middleware, đội ngũ phát triển truy cập môi trường PaaS qua trình duyệt và tập trung vào các công việc có giá trị cao hơn như viết mã, kiểm thử, triển khai và tối ưu ứng dụng.

Ví dụ: một doanh nghiệp xây dựng hệ thống microservices có thể lựa chọn VNPT Kubernetes Service thay vì tự triển khai và vận hành hạ tầng Kubernetes. Toàn bộ lớp nền tảng container, quản lý cluster, autoscaling, giám sát và bảo mật do VNPT Cloud đảm nhiệm, trong khi đội ngũ phát triển chỉ tập trung đóng gói ứng dụng và triển khai workload.

Phần mềm dưới dạng dịch vụ (SaaS)

Software as a Service (SaaS) là mô hình cung cấp phần mềm qua Internet, trong đó người dùng làm việc trực tiếp trên nền tảng do nhà cung cấp vận hành thay vì cài đặt trên hạ tầng của mình. Toàn bộ việc triển khai, cập nhật, vá lỗi và bảo trì hệ thống do nhà cung cấp SaaS đảm nhiệm, còn doanh nghiệp chỉ cần tập trung khai thác tính năng để phục vụ nghiệp vụ.

Ví dụ: một doanh nghiệp sử dụng Microsoft 365 (Outlook, Word, Excel online) dưới dạng dịch vụ. Nhân viên chỉ cần mở trình duyệt, đăng nhập tài khoản là có thể gửi email, soạn thảo tài liệu, làm báo cáo mà không phải cài đặt hay tự cập nhật phần mềm. Toàn bộ hạ tầng, lưu trữ, nâng cấp tính năng và vá lỗi bảo mật đều do Microsoft quản lý theo mô hình SaaS.

Việc lựa chọn đúng mô hình điện toán đám mây không chỉ là bài toán kỹ thuật mà còn là quyết định chiến lược, tác động trực tiếp đến chi phí, bảo mật và khả năng mở rộng hệ thống của doanh nghiệp. Thay vì cố tìm một mô hình “chuẩn nhất”, doanh nghiệp nên linh hoạt kết hợp các mô hình triển khai và mô hình dịch vụ phù hợp với từng giai đoạn chuyển đổi số, đồng thời tận dụng kinh nghiệm từ các nhà cung cấp uy tín để thiết kế kiến trúc đám mây tối ưu và bền vững.

Nếu doanh nghiệp cần được giải đáp thêm về mô hình dịch vụ và triển khai điện toán đám mây phù hợp với hiện trạng hệ thống và lộ trình chuyển đổi số, hãy liên hệ đội ngũ chuyên gia VNPT Cloud để được tư vấn chi tiết.